Trung tâm Cộng đồng và Giáo dụ c Bền vững thuộc Boya College, Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông, thúc đẩy các chương trình như “Lên cao, đi xa”, “Kết nối cơ sở” và “Cộng đồng học tập tự chủ của sinh viên”, để “hòa hợp sau sáp nhập” không còn là khẩu hiệu, mà trở thành những giao lưu thật sự và ký ức chung giữa thầy trò. (Nguồn: Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông)
Sau khi Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông được thành lập từ việc sáp nhập hai trường, để phá vỡ rào cản giữa các cơ sở và các ngành học, Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững thuộc Boya College đã thúc đẩy những chương trình như “Lên cao, đi xa”, “Kết nối cơ sở” và “Cộng đồng học tập tự chủ của sinh viên”. Thông qua leo núi, đạp xe, tham quan các cơ sở và hợp tác liên ngành, trung tâm đưa thầy trò bước vào những trải nghiệm chung, để “hòa hợp sau sáp nhập” không còn là khẩu hiệu, mà trở thành những giao lưu thật sự và ký ức chung.
Bốn giờ sáng, bầu trời chưa hửng sáng vẫn còn phủ vẻ tĩnh lặng của đêm. Trên đỉnh Dương Minh Sơn, mưa bụi mờ mịt, không khí mang theo cái lạnh buốt. Một nhóm sinh viên, giảng viên và nhân viên của Đại học Dương Minh Giao thông đặt chân lên lối mòn còn hơi ẩm, vững bước tiến về phía Kình Thiên Cương. Có người không cẩn thận loạng choạng, người bên cạnh lập tức đưa tay đỡ và đưa thêm một chai nước: “Ổn không? Mình đi cùng nhau nhé.”
Không ai bị bỏ lại phía sau. Cuối cùng, tất cả cùng tập hợp tại điểm cuối Kình Thiên Cương, hoàn thành mục tiêu đi bộ đường dài, rồi dùng đội hình người xếp thành bốn chữ cái thật lớn: NYCU – tên viết tắt của Đại học Dương Minh Giao thông.
Cách đó một trăm cây số, tại cảng cá Nam Liêu ở Tân Trúc, một khung cảnh tương tự cũng từng diễn ra: hàng trăm chiếc xe đạp nối nhau dọc theo “tuyến bờ biển 17 km”, thầy trò và nhân viên của NYCU cùng đạp xe trong gió. Khi một sinh viên phải dừng lại vì xe bị tuột xích, vài bạn không quen biết ở bên cạnh lập tức dừng xe, cùng xúm vào sửa giúp. Sau đó, họ lại cùng nhau đón gió, tiếp tục tiến về điểm cuối.
Những khung cảnh hoạt động ngoài trời tưởng chừng rất bình thường ấy thực ra đang gánh trên mình những thực hành cụ thể nhằm thúc đẩy “hòa hợp sau sáp nhập” của Đại học Dương Minh Giao thông.
Kết hợp truyền thống hai trường: chương trình “Lên cao, đi xa” để cảm động bén rễ
Năm 2021, Đại học Dương Minh và Đại học Giao thông chính thức sáp nhập. Thế nhưng, sự hợp nhất trên phương diện thể chế rốt cuộc chỉ là một thông báo trên giấy. Làm thế nào để phá vỡ rào cản địa lý giữa Đài Bắc và Tân Trúc, đồng thời khiến những sinh viên vốn chuyên sâu trong các ngành khoa học tự nhiên và y khoa có thể đối thoại, giao tiếp và tìm thấy sự cộng hưởng với nhau? Đó mới là thách thức thật sự bắt đầu sau sáp nhập.
Để kéo gần khoảng cách giữa thầy trò vốn thuộc hai trường khác nhau, Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững thuộc Boya College của NYCU đảm nhận sứ mệnh quan trọng là thúc đẩy sự hòa nhập trong khuôn viên trường. Từ việc tổ chức leo lên Kình Thiên Cương vào sáng sớm, đạp xe dọc tuyến bờ biển, cho đến giao lưu xuyên cơ sở, những hoạt động ngoại khóa tưởng như không liên quan đến lớp học ấy thực ra đang âm thầm thay đổi khoảng cách giữa sinh viên, giảng viên và nhân viên ở các cơ sở khác nhau.
Triệu Khải Hoành, Giám đốc Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững thuộc Boya College, cùng cựu giám đốc Lư Úc An – hiện là Chủ nhiệm Khoa Ngoại văn của Đại học Dương Minh Giao thông – đều hiểu rất rõ rằng thúc đẩy “hòa hợp” không thể chỉ dựa vào những mệnh lệnh giáo điều. Chỉ thông qua tương tác thực tế, sự cảm động mới có thể bén rễ và nảy mầm.
Vì thế, trong những năm gần đây, trung tâm tích cực dẫn dắt sinh viên dùng bước chân để đo đạc mảnh đất dưới chân, đạp xe đón gió biển, du hành qua các cơ sở để phá bỏ ngăn cách, đồng thời khuyến khích sinh viên học tập liên ngành, từ đó khơi dậy những tia lửa khác biệt.
Câu cổ ngữ “muốn lên cao phải bắt đầu từ chỗ thấp, muốn đi xa phải bắt đầu từ chỗ gần” trở thành lời chú giải phù hợp nhất cho nỗ lực thúc đẩy hòa hợp của trung tâm. Nhóm thực hiện đã khéo léo kết nối truyền thống “đại xuyên Dương Minh Sơn” của cơ sở Dương Minh với hoạt động đặc trưng của cơ sở Tân Trúc – “đạp xe ven biển 17GO” – để triển khai chương trình “Lên cao, đi xa”, trao cho nó ý nghĩa sâu xa của việc “Dương Minh và Giao thông cùng song hành”.
Hoạn nạn mới thấy chân tình: hành trình xuyên Dương Minh Sơn gắn kết tinh thần cộng đồng
Hoạt động “đại xuyên Dương Minh Sơn” của cơ sở Dương Minh tại Đài Bắc bắt đầu từ năm 2020. Ngô Trấn Toàn, chuyên viên hành chính thuộc Tổ Hướng dẫn Hoạt động Ngoại khóa số 1 và là người phụ trách tổ chức, nhớ lại rằng khi ấy hiệu trưởng cho rằng: “Người Dương Minh trước khi tốt nghiệp đều nên leo Dương Minh Sơn một lần!” Từ đó, truyền thống đại xuyên bắt đầu hình thành.
Sau khi Dương Minh và Giao thông sáp nhập, hoạt động được mở rộng, thầy trò từ cơ sở Giao thông cũng tham gia. Chủ đề được định là “hợp hai thành một”, với nhiều tuyến đường khác nhau: tuyến Tây–Đông băng qua mười đỉnh núi từ tây sang đông, tuyến đặc trưng xuất phát từ cơ sở Dương Minh mang tên “Dương Minh đồng danh tuyến”, tuyến đơn giản “thác Juan Si”, cùng hai nhánh Bình Đẳng Lý là “đường cổ Mã Tiêu” và “đường cổ Nội Liêu”. “Tuyến khó nhất, ‘đại xuyên Tây–Đông’, phải đi gần 12 tiếng; ba giờ sáng đã phải tập trung tại Trung tâm Boya. Đó là thử thách cả thể lực lẫn ý chí,” Ngô Trấn Toàn nói.
Hoạt động đại xuyên Dương Minh Sơn giúp gắn kết tinh thần cộng đồng của người Dương Minh Giao thông. (Nguồn: Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông)
Để thầy trò ở cơ sở Tân Trúc có thể tham gia một cách “không đau đớn”, Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững chu đáo lo luôn chuyện chỗ ở và xe đưa đón. “Mọi người có thể đến cơ sở Dương Minh từ tối hôm trước để nghỉ lại, ngủ đủ rồi mới lên đường.” Khâu Nghênh Kỳ, chuyên viên hành chính của Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững thuộc Boya College, Đại học Dương Minh Giao thông, cho biết.
Điều thú vị là hoạt động đại xuyên dường như có một “lời nguyền”: những kỳ lẻ luôn gặp mưa, còn những kỳ chẵn thì trời đẹp. Nhưng ngay cả khi đường núi lầy lội, trơn trượt, sinh viên vẫn chủ động quan sát và chăm sóc lẫn nhau. “Lần đầu tham gia, tôi chọn tuyến dễ nhất mà vẫn leo đến mức thở hồng hộc. Nhưng nhìn thấy mọi người không phân biệt cơ sở, cùng giúp đỡ nhau, tôi vẫn rất xúc động,” Lư Úc An cười nói.
Ngày nay, khi hoạt động đã tạo được tiếng vang, mỗi lần email thông báo chương trình “Lên cao” được gửi đến toàn trường, số lượng đăng ký lại lập tức đổ về, điện thoại hỏi thông tin cũng reo không ngớt. Ngô Trấn Toàn cho biết, hiện nay trong số người tham gia, sinh viên chiếm khoảng bảy phần mười, giảng viên và nhân viên khoảng ba phần mười, còn sinh viên quốc tế chiếm khoảng một phần sáu.
Hoạt động đại xuyên không chỉ dùng chính trải nghiệm thân thể để phá vỡ ranh giới giữa các cơ sở, mà còn giúp những thầy trò yêu thích leo núi và hoạt động ngoài trời tìm lại một con đường để dấn thân. Trước khi sáp nhập, câu lạc bộ leo núi của Đại học Giao thông vốn đã giải thể; về sau, nhờ chương trình “Lên cao”, không ít sinh viên, giảng viên và nhân viên ở cơ sở Giao thông đã chủ động “vượt cơ sở” để gia nhập hàng ngũ leo núi.
Đạp xe đón gió biển, để nhận ra mảnh đất dưới chân và thành phố gió
Còn chương trình “đi xa” – “Đạp xe ven biển Tân Trúc 17GO” – thì lại tràn đầy gió biển và tình người của Tân Trúc.
Thật ra, “17GO” không chỉ đại diện cho tuyến bờ biển dài 17 km của Tân Trúc, mà còn hàm chứa lời hẹn ấm áp: “cùng GO”. Để hoạt động có thể diễn ra suôn sẻ, đội ngũ của Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững đã bỏ ra rất nhiều tâm sức: Khâu Nghênh Kỳ gọi điện khắp các cửa hàng xe đạp ở Nam Liêu, Tân Trúc, chỉ để gom đủ 180 chiếc mũ bảo hiểm. Nhưng cuối cùng số lượng vẫn không đủ, nhóm đành tự bỏ tiền mua thêm. Trương Dịch Huyên, trợ lý dự án của Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững thuộc Boya College, đã bắt đầu hỗ trợ vận chuyển vật tư ngay từ kỳ hoạt động đầu tiên. Để bảo đảm an toàn cho từng người tham gia, cô và Khâu Nghênh Kỳ còn đặc biệt đi thi lấy chứng chỉ sơ cấp cứu viên, suốt chặng đường luôn chuẩn bị sẵn máy AED đi theo đoàn.
Sự chu đáo trong cách nhà trường quy hoạch hoạt động đã chạm đến giảng viên, nhân viên và sinh viên, khiến một hoạt động vốn có thể chỉ là việc định kỳ trở thành một trải nghiệm tập thể mang ý nghĩa khám phá và giao lưu.
Từng có một sinh viên quốc tế người Ấn Độ nói với nhóm tổ chức rằng cuộc sống thường ngày của mình chỉ là “hai điểm một đường thẳng” giữa trường và ký túc xá. Nhưng sau khi tham gia chương trình “đi xa”, lần đầu tiên cậu biết Tân Trúc gần biển đến thế, cảm động đến mức nói rằng sau khi tốt nghiệp cũng muốn quay lại tham gia với tư cách cựu sinh viên. Thầy trò khoa Nha, khoa Điều dưỡng thì từ trước đến nay thường “đăng ký theo đoàn” hơn mười người một lúc; họ mặc đồng phục áo hoa nổi bật, đặc biệt đi từ cơ sở Dương Minh xuống tham gia. Thậm chí có sinh viên từ Đài Bắc xuống, vì trước đó chưa từng đạp xe, đã xem hoạt động này là “trải nghiệm đạp xe đầu tiên trong đời”, vừa đi vừa tự mày mò, khiến cả hành trình đầy cảm động và thú vị.
Triệu Khải Hoành chia sẻ rằng, tuy đã ở Tân Trúc mười năm, ông chưa từng thật sự hiểu rõ thành phố này. Chỉ đến khi tự mình tham gia hoạt động, đạp xe dọc bờ biển, theo hướng dẫn viên bước vào vùng đất ngập nước Hương Sơn để quan sát cua cáy Đài Loan, ông mới nảy sinh cảm giác thuộc về với mảnh đất này. “Sau khi tốt nghiệp, không ít sinh viên Dương Minh Giao thông sẽ ở lại làm việc tại Khu khoa học Tân Trúc. Nếu bốn năm đại học các em chỉ biết học, mà không thật sự hiểu thành phố này, thì quá đáng tiếc.” Ông nhấn mạnh rằng chỉ thông qua việc tham gia và đi thực địa, người ta mới có cơ hội hiểu thêm về lịch sử địa phương, phong thổ và đời sống con người. Khi mối quan hệ giữa con người và thành phố được thiết lập, khi ấy mới có cơ hội tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của đô thị thông qua hiểu biết và tương tác.
Hoạt động đạp xe ven biển Tân Trúc 17GO tràn đầy gió biển và tình người của Tân Trúc. (Nguồn: Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông)
Tham quan các cơ sở xuyên huyện thị, kết nối những giao lưu đa dạng
Đại học Dương Minh Giao thông có chín cơ sở, phân bố ở nhiều nơi tại Đài Loan. Để việc sáp nhập không chỉ dừng lại ở giao lưu giữa Tân Trúc và Đài Bắc, từ năm 2023, Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững đã triển khai “N-Your-Campus-U – Kế hoạch Kết nối Cơ sở”, dẫn sinh viên xuất phát từ Nghi Lan, đi ngược chiều kim đồng hồ xuống phía nam, ghé thăm các cơ sở tại Đài Bắc, Tân Trúc và Đài Nam. “Ngoài việc đưa sinh viên tìm hiểu từng cơ sở, chúng tôi cũng hy vọng các em có thể trải nghiệm nhịp sống địa phương, cảm nhận tiết tấu và phong vị của những thành phố khác nhau,” Lư Úc An nói.
Trong chuyến tham quan cơ sở Đài Nam, hành trình hai ngày một đêm kết hợp tham quan và trải nghiệm văn hóa đã tạo cơ hội để sinh viên từ các cơ sở và khoa khác nhau giao lưu với nhau. Ban ngày, sinh viên trực tiếp tìm hiểu chuyên môn và đặc trưng của cơ sở địa phương; ban đêm, họ ở cùng một nhà nghỉ thanh niên, rủ nhau theo nhóm ba năm người khám phá những con hẻm Đài Nam, cảm nhận hơi thở của cố đô. Lư Úc An nhấn mạnh rằng, trong thời đại mà đào tạo chuyên môn dần trở nên tương đồng, những phẩm chất như lãnh đạo, giao tiếp và điều phối trở thành chìa khóa giúp sinh viên nổi bật. “Sinh viên của chúng tôi đặc biệt sẵn lòng tiếp xúc và kết nối với người khác. Đó chính là khí chất riêng được nuôi dưỡng thông qua các hoạt động.”
Kế hoạch Kết nối Cơ sở đưa sinh viên từ các cơ sở khác nhau cùng đi thực địa quanh khuôn viên trường, cảm nhận nhịp sống cộng đồng. (Nguồn: Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông)
Lập nhóm liên ngành để khơi dậy tia lửa, cộng đồng học tập tự chủ bồi dưỡng năng lực mềm
Nếu “Lên cao, đi xa” và “Kết nối cơ sở” là cách kết nối Đại học Dương Minh Giao thông từ phương diện không gian địa lý, thì một dự án khác do Trung tâm Cộng đồng và Giáo dục Bền vững thúc đẩy – “Active Learning: Cộng đồng học tập tự chủ của sinh viên” – lại khuyến khích sinh viên “học trong khi làm, sáng tạo trong khi học”. Từ bình diện học thuật và thực hành, sinh viên thử đưa ra lời giải cho những vấn đề của thế giới thật, qua đó hiện thực hóa sự hòa hợp liên ngành sâu hơn và đổi mới.
“Ngưỡng tối thiểu” của mỗi cộng đồng học tập tự chủ là thành viên phải đến từ từ hai lĩnh vực khác nhau trở lên. Trương Dịch Huyên quan sát thấy, ngoài việc tìm những người bạn mình đã quen biết, sinh viên còn “bắt chuyện” với thành viên của các nhóm khác ở bên ngoài buổi triển lãm kết quả hay buổi thẩm định. Nói chuyện một lúc, họ có thể “lôi kéo” được người về nhóm mình, hoặc hẹn nhau năm sau cùng lập một nhóm mới.
Trong cơ chế này, dù là những nhóm tập hợp thành viên từ cơ khí, công nghệ thông tin và các lĩnh vực khác để cùng nghiên cứu chế tạo tên lửa, hay các liên minh y – điện tử chuyên về phân tích hình ảnh y khoa, họ đều nhiều lần đạt thành tích tốt trong hợp tác liên ngành. Điều đó cũng giúp sinh viên, bên cạnh việc phát huy chuyên môn, học được cách giao tiếp và phối hợp với những người bạn đến từ nền tảng khác nhau.
Dù là trên đường núi Dương Minh Sơn, vừa thở hổn hển vừa đưa tay kéo nhau một đoạn; hay là nhóm thầy trò đến từ nhiều lĩnh vực cùng tụ họp ở cảng cá Nam Liêu để đón gió biển, ngắm cua cáy; hoặc trong những con hẻm Đài Nam, một nhóm người mới quen cùng ăn khuya thỏa thích, trò chuyện suốt đêm – những trải nghiệm chung bước ra khỏi lớp học, đầy hơi ấm như thế đã khiến tinh thần hòa hợp và cùng tốt đẹp lặng lẽ lên men giữa các cơ sở của Đại học Dương Minh Giao thông.
